Ken je dat? Je kind of jongere heeft alle zijnskenmerken van hoogbegaafdheid. Maar het intelligentieonderzoek wijst strikt genomen niet op hoogbegaafdheid. De verbale intelligentie zit rond de 130, de rest daar flink onder. Officieel dus niet hoogbegaafd.
Daar sta je dan.
Wat mag je van school verwachten?
Ga je een kind begeleiden alsof het hoogbegaafd is?
En noem je zo’n kind dan ook gewoon hoogbegaafd?
Zijnskenmerken
Soms zie je het meteen: een grote leerhonger, snel verbanden leggen, makkelijk goede cijfers halen. Dan lijkt het duidelijk. Maar vaak ligt het anders. Op school valt juist het gedrag op:
- snel geïrriteerd of in discussie met docenten
- moeite met regels die niet logisch voelen
- afhaken of juist onzichtbaar worden
- faalangst of perfectionisme
Of juist: een leerling die weinig opvalt en “prima” meedraait, maar ondertussen niet echt tot zijn recht komt.
Tessa Kieboom (aff.) beschrijft dit goed met het onderscheid tussen het cognitieve luik en het zijnsluik. Dat zijnsluik gaat over kenmerken zoals:
- perfectionisme
- een sterk rechtvaardigheidsgevoel
- hoogsensitiviteit
- een kritische houding
Die kenmerken zijn vaak diep aanwezig. Het zijn ook precies die eigenschappen die op school regelmatig voor frictie zorgen. In het blog ‘Botsingen door de zijnskenmerken van hoogbegaafdheid’ schreef ik daar eerder over.
IQ is niet alles
Een IQ-test kan helpend zijn, maar het blijft een momentopname.
Zeker bij jongeren waarbij het niet lekker loopt.
Denk aan:
- faalangst waardoor iemand onder zijn kunnen presteert
- perfectionisme waardoor opdrachten eindeloos worden herhaald
- wantrouwen of spanning tijdens het onderzoek
Dat soort factoren drukken soms de score.
Daarom is het helpend om een IQ-uitslag gewoon te zien als één puzzelstuk. Niet als het eindantwoord. Observaties, gesprekken en het dagelijks functioneren zeggen minstens zoveel.
Wat heeft deze jongere nodig
De vraag is eigenlijk niet: is dit kind wel of niet hoogbegaafd? De betere vraag is: wat heeft deze jongere nodig om tot zijn recht te komen?
Veel van deze jongeren hebben behoefte aan:
- autonomie (invloed op hoe ze werken en leren)
- verbinding (gezien en begrepen worden)
- competentiegevoel (ervaren dat ze iets kunnen)
Als die basis niet klopt, maakt het label weinig uit. Dan stokt de ontwikkeling toch.
En andersom: als een jongere lekker in zijn vel zit, komt leren vaak vanzelf beter op gang.
Wat mag je van school verwachten?
Scholen werken binnen kaders. Het is logisch dat er afspraken zijn, bijvoorbeeld dat een leerling pas in een hoogbegaafdenprogramma komt bij een bepaald IQ.
Tegelijkertijd mag je wel verwachten dat een school naar de leerling als geheel kijkt.
Ook als iemand niet “officieel” hoogbegaafd is, kan er wél behoefte zijn aan:
- meer ruimte en flexibiliteit
- andere manieren van leren
- begeleiding bij perfectionisme, faalangst of motivatie
- een volwassenere benadering
Voor deze groep gaat het vaak minder om extra werk, en meer om passend werken.
Mijn ervaring is: als je inzet op de jongere zelf, volgt het leren daarna.
Dat betekent:
- erkennen wat iemand laat zien (ook zonder label)
- serieus nemen wat er speelt
- werken aan vertrouwen, zelfinzicht en motivatie
Soms past daar de term hoogbegaafd bij, soms niet.
Maar in beide gevallen blijft de kern dezelfde:
Kijk naar wat deze jongere nodig heeft om weer in beweging te komen.
En wie weet: als het beter gaat en de druk eraf is, laat een eventuele volgende test ook iets anders zien. Maar dat is niet het belangrijkste.
Je mag van een school verwachten dat ze de leerling als uitgangspunt nemen. Dat hoort bij onderwijs, zeker bij passend onderwijs. Lees ook eens het blog over Embodio’s op school.
Twijfel je wat jouw kind nodig heeft? Of loop je vast in het contact met school? Je bent welkom om dit samen te verkennen.
Geef een reactie