“Ik hou je in de gaten.”
De jongen was nog geen minuut binnen op zijn eerste schooldag toen een medewerker van school deze woorden uitsprak. Waarschijnlijk was het goed bedoeld. Misschien zelfs bedoeld als betrokkenheid. Maar dat was niet wat hij hoorde.
Wat hij hoorde was:
“Wij vertrouwen je niet.”
“Wij verwachten dat het weer misgaat.”
“Voor ons ben je nog steeds de leerling van vorig jaar.”
Wat deze medewerker niet wist, was dat deze jongen tijdens de vakantie juist had besloten dat het anders moest. Niet omdat school dat wilde. Niet omdat zijn ouders dat wilden. Maar omdat hij zelf moe was geworden van alle strijd en had besloten dat het zo niet langer verder kon. Het besef waar docenten hem jarenlang op hadden gewezen, was eindelijk binnengekomen: dit ging over zijn toekomst.
En juist op dat moment kreeg hij het gevoel dat de mensen die hem al die tijd hadden aangespoord om te veranderen, er eigenlijk niet meer in geloofden dat hij kon veranderen.
En precies daar gaat het soms mis bij een nieuwe start op school.
Een nieuw start op school vraagt om een nieuwe blik
Voor veel leerlingen begint september gewoon met een nieuw rooster, nieuwe vakken en bekende gezichten. Maar voor jongeren die vorig jaar regelmatig vastliepen, voelt een nieuw schooljaar vaak als veel meer dan dat.
Zij komen niet alleen terug naar school. Zij komen terug naar een plek waar ze misschien zijn uitgestuurd. Waar ze regelmatig te laat kwamen. Waar gesprekken werden gevoerd over verzuim, gedrag of motivatie.
En toch beginnen veel van deze jongeren met goede bedoelingen.
Soms heeft niemand enig idee hoeveel moeite het hen kost om überhaupt weer binnen te stappen.
Na een jaar vol conflicten, verzuim, gesprekken, waarschuwingen en teleurstellingen kan school voelen als een plek waar je voortdurend tekortschiet.
Juist daarom is die eerste schooldag voor sommige jongeren veel meer dan een nieuw rooster. Het is een bewuste keuze om opnieuw te verschijnen. Om opnieuw te proberen. Om zichzelf nog één keer het voordeel van de twijfel te geven.
Niet omdat iemand anders dat van hen vraagt.
Maar omdat ze het deze keer zelf willen.
De vraag is alleen: krijgen ze de ruimte om opnieuw te beginnen, of wordt dit jaar al ingevuld voordat het begonnen is?
Het probleem met oude beelden
Als volwassenen zijn we geneigd om voorzichtig te zijn. Dat is ook begrijpelijk. Docenten, mentoren en coördinatoren hebben ervaringen opgedaan. Ze hebben situaties meegemaakt waarin afspraken niet werden nagekomen of waarin het gedrag van een leerling voor problemen zorgde.
Die ervaringen verdwijnen niet ineens na zes weken zomervakantie. Maar er zit een verschil tussen alert zijn en alvast invullen hoe dit jaar zal verlopen.
Jongeren voelen dat verschil haarfijn aan. Ze merken het aan opmerkingen. Aan blikken. Aan verwachtingen.
En soms ook aan een ogenschijnlijk onschuldige zin als:
“Ik hou je in de gaten.”
Verandering gaat zelden in een rechte lijn
Veel jongeren die willen veranderen, maken onderweg fouten. Ze komen een keer te laat of missen eens een les. Ze maken een verkeerde keuze en hebben misschien eens een grote mond.
Dat betekent niet automatisch dat alle motivatie verdwenen is. Veranderen werkt bij jongeren hetzelfde als bij volwassenen. Niemand leert iets nieuws zonder terugval. Niemand bouwt nieuwe gewoontes op zonder af en toe te struikelen.
Juist daarom is het zo belangrijk om niet iedere misstap direct te zien als bewijs dat iemand niet wil veranderen. Soms is het juist onderdeel van de verandering.
Wat jongeren nodig hebben
De meeste jongeren die vastlopen op school zijn niet op zoek naar nóg meer controle. Ze weten vaak zelf heel goed waar het misgaat.
Wat ze nodig hebben, is iemand die voorbij de absentiemelding, waarschuwing of het incident van vorig jaar kijkt. Iemand die nieuwsgierig blijft.
Iemand die denkt:
“Laat maar zien wie je nu bent.”
Dat betekent niet dat grenzen verdwijnen. Dat betekent niet dat alles zomaar goed is.
Het betekent wel dat een leerling niet voortdurend wordt afgerekend op het verleden.
Fijn dat je er bent
Misschien is de belangrijkste boodschap aan het begin van een nieuw schooljaar verrassend simpel.
Niet:
“Ik hou je in de gaten.”
Maar:
“Fijn dat je er bent.”
Loopt een leerling vast door spijbelen, schoolverzuim of een moeizame relatie met school? Bij StukVerder Trajecten begeleid ik jongeren die dreigen uit te vallen of hun motivatie voor school zijn kwijtgeraakt. Samen onderzoeken we wat er onder het gedrag zit en hoe er weer beweging kan ontstaan.
👉 Lees meer over mijn begeleiding bij spijbelen en schoolverzuim
Geef een reactie